Hội liên hiệp Phụ nữ - Việt nam
Tính lương hưu của lao động nữ bắt đầu từ năm 2018: Đột ngột và thiệt thòi
10:19' 7/11/2017
Ảnh minh họa

Càng gần đến ngày thực hiện cách tính lương hưu theo quy định tại Điều 56 và Điều 74 Luật Bảo hiểm Xã hội (BHXH) 2014, lực lượng lao động, đặc biệt là lao động nữ càng bất an, lo lắng. Câu chuyện sôi sục trong mấy ngày nay là chỉ sau một đêm, lao động nữ có thể mất tới 10% lương hưu so với cách tính của Luật BHXH 2006.

Theo Luật BHXH năm 2006, nam và nữ sau 15 năm công tác nghỉ hưu thì được tính lương hưu bằng 45% mức bình quân lương đóng BHXH. Năm thứ 16 trở đi, mỗi năm công tác, lao động nam được cộng thêm 2% cho đến đạt tối đa 75%; nữ được ưu tiên cộng 3% đến 25 năm công tác được hưởng 75%.

Điểm bất lợi cho lao động nữ

Trong quá trình xây dựng Luật BHXH năm 2014, Quốc hội đã chọn phương án điều chỉnh nâng thời gian tham gia BHXH của người lao động để được hưởng lương hưu tối đa 75% như Điều 56 và Điều 74 của luật này. Quan điểm lúc đó là cần điều chỉnh công thức tính lương hưu của cả nam và nữ để hướng tới các mục tiêu: Bảo đảm tốt hơn nguyên tắc đóng - hưởng (thời gian đóng, mức đóng phù hợp với thời gian hưởng, mức hưởng); bảo đảm khả năng cân đối dài hạn của quỹ hưu trí, tử tuất; và bảo đảm công bằng giữa các nhóm đối tượng. Theo đó, từ ngày 1.1.2018, mức lương hưu hàng tháng của người lao động đủ điều kiện nghỉ hưu được tính bằng 45% mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH và tương ứng với số năm đóng BHXH như sau: Lao động nam nghỉ hưu vào năm 2018 là 16 năm, năm 2019 là 17 năm, năm 2020 là 18 năm, năm 2021 là 19 năm, từ năm 2022 trở đi là 20 năm. Tuy nhiên đối với lao động nữ nghỉ hưu từ năm 2018 trở đi là 15 năm. Sau đó cứ thêm mỗi năm, lao động nữ chỉ được tính thêm 2% (trước là 3%); mức tối đa bằng 75%. Đây chính là điểm bất lợi cho họ.

Chị Minh Ngọc, ở quận Hoàn Kiếm, sinh ngày 2.1.1963, theo quy định được chốt sổ BHXH và giải quyết chế độ hưu trí khi đủ 55 tuổi vào ngày 2.1.2018. “Đầu tháng 10, cơ quan đã gửi thông báo về việc nghỉ hưởng chế độ hưu trí. Buồn quá khi thấy mình chỉ hưởng 65%. Nếu tôi sinh sớm thêm 2 ngày sẽ được chốt sổ BHXH trong năm 2017 và được lĩnh lương hưu với mức tối đa là 75%”, chị Minh Ngọc chia sẻ. Từ đầu năm 2018 này, sẽ có nhiều lao động nữ được giải quyết chế độ hưu trí và cùng chung cảnh thiệt thòi như thế.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban về Các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi cho hay, với cách tính trên, từ năm thứ 16 trở đi thay vì được cộng 3% như trước đây, lao động nữ chỉ được cộng 2%. Như vậy, lao động nữ sẽ bị hụt mất 10% tổng quỹ tiền lương hưu. Ông Phạm Lương Sơn, Phó giám đốc BHXH Việt Nam, thừa nhận với quy định này, ngay cả lao động nữ sinh trong tháng 12, khi đã đủ 25 năm đóng BHXH đối với nữ và 30 năm đối với nam nghỉ hưu từ 1.1.2018, họ phải chịu cách tính lương hưu từ năm 2018 là quá thiệt thòi. Nhiều người, chỉ sau 1 đêm thiệt 10% lương hưu!

Cần thiết phải sửa đổi

Chia sẻ vấn đề này, ông Lê Đình Quảng, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, do quy định công thức tính lương hưu của nữ không có lộ trình thay dần trong vòng 5 năm như của nam nên dẫn đến một số lao động nữ nghỉ hưu năm 2018 có tỉ lệ lương hưu thấp hơn hẳn so với người có cùng thời gian đóng BHXH nghỉ hưu năm 2017, nhất là người có dưới 30 năm đóng BHXH. Điều này sẽ tạo ra tình trạng sốc do thay đổi chính sách và chưa đảm bảo nguyên tắc bình đẳng giới, gây thiệt thòi cho lao động nữ.

Theo bà Trần Kim Yến, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, ý kiến cho rằng quy định tại Điều 56 và 74 của Luật BHXH 2014 bất hợp lý, thiếu tính nhân văn với lao động nữ là có lý. “Khi luật chưa có hiệu lực mà đã bị phản ứng thì cần phải có đánh giá tác động thật kỹ của chính sách đó đối với tâm tư, tình cảm của người dân nói chung, cũng như của đối tượng bị tác động trực tiếp. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu có vấn đề gì bất hợp lý, Quốc hội có thể ban hành nghị quyết để điều chỉnh trong một khoảng thời gian nhất định, đến khi quy định ấy phù hợp với thực tiễn thì cho phép thực hiện”, bà Yến nói.

Trên diễn đàn Quốc hội, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cũng cho biết, việc bảo đảm quyền lợi bình đẳng giữa nam và nữ sau nghỉ hưu đang được chị em quan tâm. Cách tính lương hưu theo Luật BHXH 2014 áp dụng từ 1.1.2018 sẽ thiệt thòi cho lao động nữ. “Đây là vấn đề rất lớn, Hội đã ý kiến bằng văn bản đến các cơ quan liên quan. Chúng tôi cho rằng, đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho tình trạng lao động ồ ạt nhận BHXH một lần đang diễn ra hiện nay”, bà Thu Hà nhấn mạnh.

Là những người từng làm chính sách, ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ LĐ, TB - XH, cho biết tại thời điểm trình dự án Luật BHXH (sửa đổi) năm 2014, Bộ đã trình phương án giãn lộ trình thay đổi cách tính lương hưu cho cả nam và nữ theo hướng giảm từ từ. Tuy nhiên, phương án giãn lộ trình cho nữ đã không được lựa chọn. “Rõ ràng khi nhìn vào thực tiễn, cách làm này không bình đẳng giữa nam và nữ. Nếu cần đi nhanh hơn có thể là 2 năm tăng 1%, giảm đột ngột như hiện nay, chắc chắn là gây “sốc” đối với lao động nữ”, ông Huân nói.

Bà Trần Thị Thúy Nga, nguyên Vụ trưởng Vụ BHXH (Bộ LĐ, TB-XH), chia sẻ: “Những người làm chính sách lâu năm không bao giờ xây dựng luật có bước nhảy vọt. Chúng tôi đã nhìn thấy thiệt thòi cho phụ nữ và đã báo cáo Chính phủ, tiếc là không bảo vệ được quan điểm của mình”.

Như vậy có thể thấy cần phải sửa đổi Điều 56 và Điều 74 của Luật BHXH 2014. Trước mắt với những lao động nữ đến tuổi ở khu vực “giáp ranh”, cần có sự tính toán, hỗ trợ, xem xét dựa trên thời gian cống hiến, ý thức làm việc của họ trong cả quá trình lao động suốt hơn 20 năm, nhằm bảo đảm tính nhân văn, công bằng cho chị em và động viên sức lao động sản xuất của một lực lượng lớn trong nhiều ngành nghề. Đồng thời, cũng để không ảnh hưởng đến chủ trương khuyến khích người lao động đóng BHXH, nhằm đảm bảo an sinh xã hội, giảm gánh nặng cho bản thân và xã hội khi họ về già.

(daibieunhandan.vn)