Vai trò, cơ hội và rào cản trong quá trình tham gia chuyển đổi số của phụ nữ

20/05/2024
Hội thảo quốc gia với chủ đề “Chuyển đổi số trong hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam” do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ (TW Hội LHPN) Việt Nam phối hợp với Hội đồng Lý luận TW và Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức nhằm góp phần làm rõ những cơ sở lý luận khoa học, thực tiễn về chuyển đổi số, xây dựng giải pháp phát huy vai trò của phụ nữ trong quá trình tham gia chuyển đổi số hiệu quả.
Các đại biểu tham dự Hội thảo

Ban Tổ chức hội thảo đã nhận được gần 30 báo cáo tham luận của các học giả, nhà khoa học, nhà quản lý, Hội LHPN các tỉnh, thành. Các bài viết có nội dung sâu sắc, có hàm lượng khoa học, ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn liên quan đến chủ đề hội thảo. Trong đó, nổi bật như tham luận của Thượng tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Thành, Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận Trung ương về Nghiên cứu xây dựng sử dụng Bộ chỉ số Quản trị Quốc gia trong xã hội công nghệ số (Digital Society) mục tiêu tăng trưởng xanh - phát triển bền vững trước tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) tại Việt Nam; Ông Lê Nguyễn Trường Giang - Viện trưởng Viện Chiến lược chuyển đổi số với tham luận “Thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia trong bối cảnh sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI)’’; Ông Lê Khánh Lương - Vụ trưởng Vụ Bình đẳng giới, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội tham luận về Vấn đề việc làm cho lao động nữ trong bối cảnh chuyển đổi số ở Việt Nam: Cơ hội và thách thức...

Cùng với đó, nhiều tham luận và những ý kiến chia sẻ, toạ đàm tại Hội thảo cũng đã phân tích, làm rõ những vấn đề về vị trí, vai trò của phụ nữ Việt Nam, cũng như những cơ hội và thách thức, rào cản đối với phụ nữ trong quá trình tham gia chuyển đổi số.

Ông Nguyễn Đình Chung - Phó vụ trưởng Vụ Thống kê Nước ngoài và Hợp tác Quốc tế - Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư với tham luận “Tiềm năng, vai trò của phụ nữ trong thực hiện chương trình chuyển đổi số quốc gia » cho rằng: Phụ nữ là thành tố không thể thiếu trong thực hiện chuyển đổi số quốc gia, thể hiện qua vai trò và vị trí ra quyết định khi phụ nữ đang nắm giữ nhiều vị trí lãnh đạo, giúp định hình các chính sách, chiến lược chuyển đổi kỹ thuật, bảo đảm tính đa dạng, dẫn tới kết quả toàn diện hơn trong quá trình chuyển đổi số của Việt Nam. Phụ nữ cũng có vai trò tham gia vận động chính sách để thu hẹp khoảng cách nhiều vấn đề liên quan đến giới trong chuyển đổi số như: thu hẹp khoảng cách về lương theo giới, ngăn chặn hành vi quấy rối trực tuyến, thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình. Cùng với đó, sự tham gia vào lực lượng lao động công nghệ của phụ nữ là rất quan trọng để thúc đẩy đổi mới và giải quyết tình trạng thiếu kỹ năng trong lĩnh vực kỹ thuật số, khuyến khích trẻ em gái học tập và đi theo lĩnh vực khoa học công nghệ; nữ doanh nhân mang đến những ý tưởng và cách tiếp cận mới cho nền kinh tế kỹ thuật; phụ nữ là lực lượng chiếm đa số trong ngành giáo dục, ảnh hưởng quan trọng tới định hướng nghề nghiệp cho con em; chị em cũng có ưu thế nổi trội trong lĩnh vực truyền thông; có vai trò trung tâm trong cộng đồng, việc họ tham gia các sáng kiến chuyển đổi số giúp đảm bảo những nỗ lực này tập trung vào cộng đồng và giải quyết các nhu cầu địa phương…

Ông Nguyễn Đình Chung trình bày tham luận tại Hội thảo

Bà Nguyễn Việt Huệ, Phó trưởng phòng Phụ trách, phòng Hỗ trợ thông tin và chuyển đổi số, Cục Phát triển doanh nghiệp - Bộ Kế hoạch và Đầu tư với tham luận “Phụ nữ tham gia kinh tế số - rào cản và giải pháp” cũng đưa ra nhận định, nhu cầu chuyển đổi số đang trở nên cấp thiết để các doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ (DNNVV DPNLC) đổi mới mô hình, chuyển dần các hoạt động kinh doanh trên các nền tảng số, tìm kiếm thêm thị trường, cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động, khả năng cạnh tranh, thích ứng với bối cảnh mới. Đến nay, mới chỉ có khoảng 28% DNNVV DPNLC chủ thực hiện một hoặc nhiều hình thức “chuyển đổi số” và chưa đến một nửa trong số đó có “kế hoạch chuyển đổi số” và thực tế cho thấy, CNNVV DPNLC còn vướng rất nhiều rào cản trong quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp, cụ thể như: Hạn chế về cung cấp thông tin liên quan; rào cản về nguồn lực; hạn chế về tiếp cận tài chính và tín dụng ; hạn chế về kỹ năng quản lý, tiếp thị và quản trị kinh doanh; hạn chế về tiếp cận công nghệ do thiếu kiến thức và hỗ trợ kỹ thuật…

Bà Nguyễn Việt Huệ trình bày tham luận tại hội thảo

Bà Vũ Thu Hồng, đại diện tổ chức UN Women với tham luận “Đảm bảo việc làm cho phụ nữ trong nền kinh tế số” cung cấp thông tin: Lực lượng lao động nữ tuy đông về số lượng, nhưng tỷ lệ qua đào tạo thấp, chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế số. Phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ trẻ, đối mặt với khó khăn trong việc gia nhập lực lượng lao động chất lượng cao hoặc trong các ngành nghề có nhiều cơ hội bổ nhiệm làm quản lý và lãnh đạo do bị phân biệt đối xử và định kiến giới; việc phân biệt nghề nghiệp và hạn chế sự tiến bộ cũng như khoảng cách giới trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Báo cáo tiến độ năm 2022 của Liên Hợp quốc về Mục tiêu phát triển bền vững số 5 (mục tiêu Bình đẳng giới) cho thấy phụ nữ chỉ tham gia 20% công việc trong lĩnh vực STEM trên toàn cầu. Theo dữ liệu từ Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp quốc (UNESCO), chỉ có 30% sinh viên nữ lựa chọn ngành học liên quan lĩnh vực STEM ở bậc giáo dục đại học, tỷ lệ nhập học của phái nữ trên toàn thế giới đặc biệt thấp trong các ngành công nghệ thông tin và truyền thông là 3%, và khoa học tự nhiên, toán học và thống kê là 5%.  Một nghiên cứu gần đây về giới và kết quả học tập ở Việt Nam chỉ ra rằng mặc dù trung bình các em gái học môn toán tốt hơn nhưng các em gái lại tin rằng mình kém hơn các em nam. Cùng với đó, tình hình an ninh lao động và việc làm của phụ nữ sẽ rất bị ảnh hưởng khi nền kinh tế số hoàn toàn trở thành nền kinh tế chính của một xã hội hiện đại, dẫn đến khả năng (a) lao động nữ sẽ bị loại trừ ở nhiều ngành nghề, và (b) khó có cơ hội việc làm cho phụ nữ ở những nơi rất cạnh tranh và đông nam giới, như những ngành nghề về công nghệ, vi mạch, bán dẫn, STEM

Bà Vũ Thu Hồng trình bày tham luận tại hội thảo

Một số giải pháp phát huy vai trò, nâng cao năng lực của phụ nữ trong tham gia chuyển đổi số

Tại hội thải, một số giải pháp đã được các đại biểu đề cập nhằm phát huy vai trò, năng lực của phụ nữ trong tham gia chuyển đổi số.

Theo đó, Việt Nam cần tiếp tục bổ sung, hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách tạo cơ sở pháp lý cho việc phát huy vai trò của phụ nữ trong bối cảnh chuyển đổi số; bảo đảm lồng ghép giới trong xây dựng và thực thi văn bản quy phạm pháp luật; thiết lập mục tiêu riêng về bình đẳng giới và lồng ghép giới trong các hoạt động, chương trình chuyển đổi số. Phát triển các chiến dịch hành động và nâng cao nhận thức nhằm phá bỏ định kiến ​​giới trong công nghệ số. Có chế độ trọng dụng, đãi ngộ thỏa đáng đối với nhân tài, các nhà khoa học và công nghệ nữ có trình độ chuyên môn cao ở trong nước và nước ngoài. Chính phủ cần có chủ trương để Hội LHPN Việt Nam được xây dựng và thực hiện Đề án của Chính phủ Hỗ trợ phụ nữ tham gia chuyển đổi số nhằm giải quyết các vấn đề khó khăn hiện hữu để thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ phụ nữ tham gia chuyển đổi số, góp phần thực hiện thành công chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030.

Nâng cao nhận thức cũng như xóa bỏ khuôn mẫu giới trong các chương trình giảng dạy, định hướng nghề nghiệp, thể hiện tiềm năng nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ nói chung và công nghệ thông tin cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên nữ khi lựa chọn ngành học ở bậc đại học; tăng cường giáo dục có chất lượng cho phụ nữ, dự báo nhu cầu công việc và kỹ năng cần có trong bối cảnh chuyển đổi số. Thực hiện có hiệu quả các chính sách hỗ trợ phụ nữđặc biệt là vùng sâu, vùng xa và các vùng đặc biệt khó khăn, hỗ trợ các nhóm phụ nữ yếu thế, đặc thù; phát triển đội ngũ nữ trí thức vùng dân tộc thiểu số để họ có thể tham gia trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Tăng cường tuyên truyền, phổ biến để mỗi người dân nói chung và phụ nữ nói riêng thấy rõ được tầm quan trọng của chương trình chuyển đổi số quốc gia; Hỗ trợ, khuyến khích các tầng lớp phụ nữ chủ động học tập, nâng cao nhận thức, năng lực, trình độ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của tiến trình chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế; đào tạo kiến thức, kỹ năng công nghệ, chương trình tiếp cận chuyên gia có kinh nghiệm về ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; xây dựng các chính sách thúc đẩy và đào tạo nữ doanh nhân kỹ thuật số; mở rộng việc thu thập và sử dụng dữ liệu phân tách theo giới để hỗ trợ doanh nhân nữ; tăng cường cung cấp nền tảng và cơ sở hạ tầng dữ liệu của chính phủ cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, hợp tác xã do phụ nữ làm chủ; nâng cao năng lực cho phụ nữ về an toàn an ninh mạng, nâng cao cảnh giác tự mình bảo vệ mình, mạnh mẽ đấu tranh với những hành vi, hoạt động thiếu an toàn trên không gian mạng.

TÂM ĐIỂM

CÁC ĐỀ ÁN

Video