Đề xuất phụ nữ di cư, mẹ đơn thân nuôi con nhỏ được trợ giúp pháp lý miễn phí

Sáng ngày 9/4, tại phiên thảo luận tổ về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Đại biểu Quốc hội Trần Lan Phương (đoàn Hải Phòng) đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết.

Bà Trần Lan Phương nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật lần này không chỉ dừng lại ở kỹ thuật văn bản mà là bước hoàn thiện thiết chế bảo đảm quyền tiếp cận công lý - một quyền hiến định cốt lõi của Nhà nước pháp quyền.

Đại biểu Trần Lan Phương bày tỏ sự thống nhất cao với sự cần thiết phải sửa đổi Luật trong bối cảnh hiện nay. Với vai trò là tổ chức đại diện cho quyền lợi của phụ nữ, Hội LHPN Việt Nam đã tham gia tích cực vào quá trình xây dựng dự thảo.

Bà Trần Lan Phương chia sẻ: "Chúng tôi rất vui mừng và đánh giá cao việc Ban soạn thảo đã tiếp thu đầy đủ 3 trên tổng số 5 nhóm đối tượng mà Hội đề xuất. Đối với 2 nhóm còn lại, hiện các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để có phương án tối ưu nhất". Trên tinh thần đó, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam đã phân tích sâu 3 nhóm vấn đề trọng tâm nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho dự thảo.

Chuyển tư duy từ "ai đủ điều kiện" sang "ai thực sự cần bảo vệ"

Luận điểm quan trọng nhất được đại biểu Trần Lan Phương nhấn mạnh là việc xác định diện người được trợ giúp pháp lý cần phải tiếp cận theo "thực chất quyền" thay vì chỉ dựa trên các tiêu chí hành chính thuần túy.

Theo đại biểu Trần Lan Phương, Điều 7 của dự thảo Luật sửa đổi đã có những bước tiến đáng kể khi mở rộng các nhóm đối tượng được thụ hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí. Việc loại bỏ điều kiện "có khó khăn về tài chính" đối với người khuyết tật hay nạn nhân của hành vi mua bán người là sự phản ánh đúng đắn bản chất nhân văn của chính sách an sinh pháp lý.

Ngoài ra, dự thảo đã có bước tiến khi mở rộng đối tượng, đặc biệt là ghi nhận nạn nhân bạo lực gia đình. Tuy nhiên, đại biểu Trần Lan Phương cho rằng, đây phải là đối tượng được trợ giúp pháp lý đương nhiên, không nên gắn kèm điều kiện "hưởng trợ cấp" hay "hộ nghèo".

Phân tích thực tế, bà Trần Lan Phương cho biết: "Bạo lực gia đình không chỉ gây tổn thương thân thể mà còn đẩy nạn nhân vào tình trạng bị kiểm soát kinh tế. Một phụ nữ có thể sống trong gia đình không nghèo, nhưng nếu họ không có quyền kiểm soát tài sản thì không thể thuê luật sư để bảo vệ mình trước chính người gây bạo lực". Do đó, việc làm rõ cách diễn đạt trong Điều 7 là cần thiết để tránh vô tình bỏ sót những người yếu thế đang bị cô lập về tài chính.

Bên cạnh đó, đại biểu Trần Lan Phương cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung 2 nhóm đặc thù được trợ giúp pháp lý miễn phí: Phụ nữ di cư, lao động phi chính thức vì đây là nhóm dễ tổn thương trong tranh chấp dân sự, lao động và phụ nữ đơn thân nuôi con nhỏ dưới 36 tháng bởi đây là nhóm có hoàn cảnh kinh tế - xã hội đặc thù.

Phiên thảo luận tổ 11 gồm đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng và Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi

Mở rộng phạm vi trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại

Về đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý, bà Trần Lan Phương bày tỏ sự quan ngại trước quy định vẫn cho phép miễn đào tạo nghề luật sư đối với một số đối tượng. Bà thẳng thắn đề nghị phải nâng chuẩn bắt buộc đào tạo nghề luật sư đối với Trợ giúp viên pháp lý.

Theo bà Trần Lan Phương, đào tạo nghề không chỉ là trang bị kiến thức mà còn là rèn luyện kỹ năng tố tụng, thu thập chứng cứ và tâm lý tiếp xúc với người yếu thế. "Kinh nghiệm quốc tế cho thấy tiêu chuẩn hành nghề pháp lý cho người nghèo không được phép thấp hơn, thậm chí phải khắt khe hơn luật sư tư. Nếu không kiểm soát chặt chẽ chất lượng, chúng ta sẽ làm giảm niềm tin của nhân dân vào chính sách nhân văn của Nhà nước", bà nhấn mạnh.

Nội dung cuối cùng được đại biểu Trần Lan Phương kiến nghị là mở rộng phạm vi trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại - mảng hiện đang bị Luật loại trừ.

Bà Trần Lan Phương cho rằng, quy định hiện hành không còn phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Thực tế, người nghèo hay đồng bào dân tộc thiểu số khi làm kinh tế quy mô nhỏ rất cần được tư vấn về hợp đồng, tiếp cận vốn và giải quyết tranh chấp thương mại sơ đẳng để thoát nghèo. Việc dỡ bỏ rào cản này chính là tạo cơ hội để hỗ trợ pháp lý giúp người dân tự lực, tự cường và thoát nghèo bền vững.