Nâng tuổi nghỉ hưu: Vì bình đẳng giới hay lo vỡ quỹ?

Nâng tuổi chủ yếu vì lý do tài chính

Lãnh đại Bộ LĐ-TB&XH lý giải về lý do đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu, đầu tiên là nhằm “cứu vãn” nguy cơ vỡ quỹ lương hưu, một bộ phận quan trọng của hệ thống Bảo hiểm xã hội (BHXH). Theo Bộ trưởng Bộ LĐ- TB&XH Phạm Thị Hải Truyền, nếu như năm 2000 có 34 người đóng BHXH cho 1 người nghỉ lương hưu thì năm 2011chỉ còn có 9,9 người đóng cho 1 người hưởng và tỷ lệ này đang có xu hướng giảm tiếp.

Ngoài ra, cơ quan chức năng còn nêu ra một nguyên nhân khác, đó là tuổi nghỉ hưu hấp dẫn tới thời gian đóng BHXH ngắn (bình quân nam 28 năm, nữ 23 năm) trong khi thời gian hưởng lương hưu dài - trung bình 18,1 năm ở nam và 24,5 năm ở nữ . Thu ít, chi nhiều; thu trong thời gian tương đối ngắn và phải chi trong thời gian tương đối dài, ắt sẽ dẫn tới sự mất cân bằng thu – chi. Vì thế, tăng tuổi nghỉ hưu chính là nhằm kéo dài thời gian đóng BHXH và rút ngắn thời gian phải lấy tiền từ quỹ này để chi trả lương hưu.

Thật ra, nâng tuổi nghỉ hưu không phải là vấn đề mới. Từ cách đây khoảng 10 năm, Hội LHPN Việt Nam đã từng đề cập đến vấn đề này khi cho rằng, điều chỉnh tuổi nghỉ hưu giữa lao động nam và nữ ngang bằng nhau là một phương cách để thực hiện bình đẳng giới về quyền và nghĩa vụ lao động. Mặc dù đã đưa ra nhiều phân tích có lý có tình, lập luận đầy thuyết phục, nhưng suốt từ bấy đến giờ, qua rất nhiều hội nghị, hội thảo ở nhiều cấp, nhiều cơ quan, đề xuất này vẫn chưa tìm được sự thống nhất.

Vậy mà, chỉ với những thông tin cho rằng có nguy cơ “vỡ” quỹ bảo hiểm, thì vấn đề này lại rất được quan tâm. Đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu của lao động nam từ 60 lên 62 và nữ từ 55 lên 60 đang nhận được sự ủng hộ của khá nhiều ý kiến”nặng ký”. Như vậy, nếu điều này được chấp thuận thì sự bất bình đẳng giới vẫn tiếp tục hiện diện trong luật lao động và đương nhiên là cả trong nhiều văn bản pháp quy có liên quan.

Tiếp tục bất bình đẳng?

Lâu nay,vấn đề “buộc” lao động nữ nghỉ hưu sớm đã từng bị nhiều người cho là sự lãng phí lớn nguồn lực xã hội- hay nói như nhiều nữ trí thức tại TPHCM, là “sự lãng phí vàng dòng”. Bởi đó mà độ tuổi mà độ “chín” của phụ nữ có thể phát huy tốt năng lực làm việc, góp phần đào tạo thế hệ trẻ, tạo nguồn nhân lực kế thừa một cách tốt nhất.

GS.TS lê Thị Quý (Viện trưởng Viện Nghiên cứu giới và phát triển) từng đặt vấn đề thẳng thắn: “Tại sao nữ lại nghỉ hưu sớm hơn nam 5 năm? Hoàn toàn vô lý và không có căn cứ khoa học. Chỉ những người nào lao động trong môi trường độc hại có thể xem xét cho họ nghỉ sớm hơn. Thế nhưng, Nhà nước không thể lấy nhóm này để áp đặt cho tất cả phụ nữ nói chung. Một khi sức khỏe đảm bảo, vẫn muốn cống hiến, vẫn lao động tốt ở tuổi 55 đến 60, tại sao bắt người ta nghỉ?

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thúy Anh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, cũng cho rằng: “bình đẳng tuổi về hưu sẽ góp phần phát huy những tiềm năng chưa được khai thác hết ở lao động nữ”. Từ đó bà đề xuất chỉ nên tăng tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ. Việc thay đổi tuổi hưu cho phụ nữ theo hướng tăng bằng nam giới còn là cơ sở để thay đổi một số chính sách về đào tạo, nâng lương, đề bạt, khen thưởng và góp phần thực hiện tốt Luật Bình đẳng giới…

Vì vậy, bên cạnh việc xem xét đề xuất nâng tuổi nghỉ hưu để “cứu” quỹ bảo hiểm của Bộ LĐ-TBXH, cũng cần xem xét đúng mức vấn đề này dưới góc độ bình đẳng giới để có những quyết sách đúng đắn, phù hợp với xu thế chung của thế giới.