Phát huy vai trò các sáng kiến cộng đồng trong thúc đẩy chăm sóc, phát triển trẻ em vùng cao Quảng Trị

Hội LHPN xã Lìa là một trong những xã nổi bật trong thực hiện các sáng kiến không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho trẻ em mà còn tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức, hành vi của cha mẹ và sự vào cuộc của cả cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ thơ.

Giữa núi rừng Hướng Hóa, từ những sân chơi nhỏ, góc học tập giản dị, lớp học tiếng Việt cho cha mẹ đến các mô hình dinh dưỡng cộng đồng, nhiều sáng kiến xuất phát từ chính người dân đã và đang góp phần thay đổi cách chăm sóc, nuôi dạy trẻ em vùng cao. Những mô hình tuy nhỏ nhưng bền bỉ ấy đang từng ngày tạo dựng môi trường an toàn, thân thiện, giúp trẻ em dân tộc thiểu số được vui chơi, học tập và phát triển toàn diện ngay tại cộng đồng mình sinh sống. Từ mô hình nhóm cha mẹ đến những sáng kiến gắn với bố, mẹ và trẻ. Tại xã Lìa, dự án đã hỗ trợ thành lập 8 nhóm U10 (cha mẹ có con từ 0 - 10 tuổi), 2 nhóm U10 bình đẳng giới và 4 nhóm vui chơi - đọc sách dành cho trẻ từ 4 đến 11 tuổi. Các nhóm duy trì sinh hoạt định kỳ hàng tháng với sự hỗ trợ của tình nguyện viên, tập trung chia sẻ kiến thức, kỹ năng nuôi dạy con, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, bảo vệ trẻ em và thúc đẩy sự tham gia của người cha trong gia đình. Trên nền tảng các nhóm cha mẹ, nhiều sáng kiến cộng đồng đã được xây dựng và triển khai như: sân chơi cộng đồng, góc học tập cho trẻ, hướng dẫn làm đồ chơi từ vật liệu địa phương, tăng cường tiếng Việt cho cha mẹ trẻ, vườn rau dinh dưỡng, điểm vui chơi - đọc sách… Những mô hình nhỏ, cách làm giản dị nhưng đã từng bước tạo dựng môi trường thuận lợi để trẻ em miền núi được chăm sóc và phát triển toàn diện.

Sáng kiến hỗ trợ xây dựng góc học tập cho em

Hội LHPN xã đã có sáng kiến về “Sân chơi, góc học tập - không gian phát triển toàn diện cho trẻ”. Đây là một trong những sáng kiến mang lại hiệu quả rõ nét là xây dựng sân chơi ngoài trời. Từ những bãi đất trống, sự chung tay của người dân, cán bộ Hội và tình nguyện viên đã hình thành nên các sân chơi an toàn, thân thiện. Tại đây, trẻ được chạy nhảy, leo trèo, chơi các trò chơi tập thể, qua đó phát triển thể chất, rèn luyện kỹ năng vận động, giao tiếp, hợp tác và hình thành sự tự tin. Sân chơi không chỉ là nơi vui chơi mà còn là “lớp học không tường”, giúp trẻ học cách chia sẻ, tuân thủ chung, gắn kết với bạn bè và cộng đồng. Cùng với đó, sáng kiến góc học tập tại gia đình đã tạo điều kiện để trẻ có không gian riêng để học bài, đọc sách, cất giữ đồ dùng. Với những gia đình vùng cao vốn còn nhiều thiếu thốn, việc có một góc học tập tuy nhỏ nhưng gọn gàng, sạch sẽ đã góp phần hình thành cho trẻ ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm, nuôi dưỡng ước mơ học tập. Thông qua góc học tập, cha mẹ cũng gần gũi, quan tâm hơn đến việc học của con, kịp thời động viên, hỗ trợ và đồng hành cùng con…

Bên cạnh giáo dục và vui chơi, các sáng kiến hướng tới cải thiện dinh dưỡng cho trẻ cũng được chú trọng như vườn rau dinh dưỡng, điểm cấp cháo dinh dưỡng. Dù còn gặp khó khăn về điều kiện nước tưới, cơ sở vật chất nhưng các mô hình đã bước đầu góp phần nâng cao nhận thức của cha mẹ về chăm sóc sức khỏe, phòng chống suy dinh dưỡng, hình thành thói quen ăn uống lành mạnh cho trẻ em vùng cao.

Tại nhiều thôn bản của xã Lìa, việc sử dụng tiếng Việt của cha mẹ còn hạn chế, gây khó khăn trong tiếp cận thông tin, tài liệu và hỗ trợ con học tập. Qua đó, Hội LHPN xã đã tổ chức các lớp học tiếng Việt. Thông qua các lớp học, sinh hoạt nhóm, cha mẹ được rèn luyện kỹ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt ở mức độ cơ bản. Nhờ đó, không ít cha mẹ đã tự tin hơn khi giao tiếp, tham gia sinh hoạt cộng đồng và đặc biệt là có thể hỗ trợ con trong quá trình học tập, kết nối tốt hơn giữa gia đình - nhà trường - xã hội.

Sáng kiến hỗ trợ xây dựng góc học tập cho em

Chia sẻ của lãnh đạo Hội LHPN xã Lìa, bà Hồ Thị Nguyệt, Chủ tịch Hội LHPN xã cho biết: “Các sáng kiến cộng đồng rất phù hợp với điều kiện thực tế ở xã miền núi như Lìa. Điều đáng mừng là người dân không còn thụ động chờ hỗ trợ, mà đã chủ động đề xuất ý tưởng, cùng bàn, cùng làm. Qua các mô hình sân chơi, góc học tập, nhóm cha mẹ, vai trò của gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ em được phát huy rõ rệt, đặc biệt là sự tham gia của các ông bố. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ em vùng cao một cách bền vững”.

Các sáng kiến của các nhóm cho thấy sự bền vững khi có sự tham gia chủ động của cộng đồng. Từ khâu bàn bạc, lựa chọn nội dung đến tổ chức thực hiện, người dân đều được khuyến khích đóng góp ý tưởng, công sức và giám sát. Chính sự đồng thuận đó đã giúp các mô hình phù hợp hơn với phong tục, tập quán địa phương, phát huy được nội lực và tạo nên môi trường thân thiện, an toàn cho trẻ em. Thông qua các hoạt động, nhận thức của cha mẹ về chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ em từng bước được nâng lên; vai trò của người cha trong gia đình được đề cao; mối quan hệ vợ chồng, cha mẹ và các con thêm gắn bó. Trẻ em miền núi đã có thêm cơ hội được vui chơi, học tập, phát triển toàn diện ngay tại cộng đồng mình sinh sống.

Chia sẻ của tình nguyện viên nhóm cha mẹ U10, chị Hồ Thị Thua, Thôn Kỳ Tăng cho biết: “Trước đây, nhiều cha mẹ chưa biết cách chơi với con, chưa quan tâm đúng mức đến việc học và dinh dưỡng của trẻ. Từ khi tham gia nhóm U10, được tập huấn và trực tiếp làm các sáng kiến như sân chơi, góc học tập, làm đồ chơi, cha mẹ hiểu con hơn, gần con hơn. Mỗi buổi sinh hoạt không chỉ là học kiến thức mà còn là dịp để các gia đình chia sẻ kinh nghiệm, cùng nhau nuôi dạy con tốt hơn”.

Ông Hồ Văn Hoàng một ông bố tham gia nhóm, bộc bạch: “Trước đây tôi nghĩ chăm con là việc của phụ nữ. Từ khi tham gia nhóm cha mẹ, tôi mới hiểu con cần cả cha lẫn mẹ. Tôi biết chơi với con, làm đồ chơi cho con, đưa con ra sân chơi, nhắc con học bài. Không khí trong gia đình cũng vui hơn, vợ chồng chia sẻ với nhau nhiều hơn”. Chị Hồ Thị Giới, thôn Kỳ Nơi chia sẻ thêm: “Tôi rất thích các buổi sinh hoạt nhóm. Nhờ đó, tôi tự tin hơn khi nói chuyện, hiểu tài liệu hướng dẫn và có thể kèm con học. Trước đây tôi ngại lắm, giờ thì tối nào cũng ngồi cùng con ở góc học tập”. Chia sẻ hồn nhiên của một cháu nhỏ trong nhóm vui chơi, đọc sách, em Hồ Thị Hương hào hứng nói: “Con thích nhất là được ra sân chơi với các bạn và được đọc sách. Ở đó con được chơi cầu trượt, vẽ tranh, nghe anh chị kể chuyện. Về nhà con còn được ba mẹ làm đồ chơi cho con nữa. Con rất vui và muốn đi sinh hoạt nhóm hoài”.

Sáng kiến xây dựng sân chơi cho trẻ

Những kết quả bước đầu từ các sáng kiến cộng đồng tại xã Lìa cho thấy đầu tư cho trẻ em chính là đầu tư cho tương lai. Từ những sân chơi, góc học tập, lớp học tiếng Việt, vườn rau dinh dưỡng… các hạt mầm yêu thương đang được gieo trồng, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, nơi mọi trẻ em đều được chăm sóc, bảo vệ và phát triển.

Trong thời gian tới, việc tiếp tục quan tâm hỗ trợ nguồn lực, nâng cao năng lực cho đội ngũ tình nguyện viên, nhân rộng các mô hình hiệu quả, lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương sẽ là giải pháp quan trọng để các sáng kiến cộng đồng tại xã Lìa phát huy hiệu quả bền vững, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền, vun đắp tương lai tươi sáng hơn cho trẻ em miền núi Quảng Trị.