Không để bệnh lao lan tràn, vi khuẩn lao thành kháng thuốc
Bệnh lao lây truyền chủ yếu qua không khí thở hít rất khó phòng tránh. Muốn phòng tránh, ngǎn chặn bệnh lao, biện pháp hữu hiệu nhất là chữa trị chu đáo, triệt để cho người mắc lao, trước hết là những người lao phổi có trực khuẩn lao tìm thấy bằng phương pháp soi đờm trực tiếp, nguồn lây chính của cǎn bệnh này.
Ngày nay, đối phó với bệnh lao không phải là việc riêng của một cá nhân, không hạn chế trong phạm vi gia đình mà của toàn xã hội. Bệnh lao cũng không định ranh giới trong một quốc gia mà là một nguy cơ toàn cầu. Các nước phát triển nhất trước đây tưởng rằng có thể xếp bệnh lao vào hồ sơ của quá khứ từ 20 nǎm nay bỗng giật mình thấy nó trở lại với bộ mặt mới ác liệt hơn, hung dữ hơn. Mỗi giây thêm một người nhiễm lao, trung bình cứ 3 người trên thế giới có một người nhiễm lao. Gần 300.000 trẻ em, khoảng 1 triệu người lớn chết vì bệnh lao mỗi nǎm. Chưa có bệnh dịch nào trong thời hiện đại đe dọa sức khỏe, tính mạng con người ghê gớm hơn bệnh lao kể cả nhiễm HIV/AIDS mà người ta coi là đại dịch thế kỷ. Thế mà hai bệnh đáng sợ này hiện nay lại đang song hành đe dọa sự tồn vong của nhân loại.
Chống lao, chữa lao là vấn đề nóng bỏng toàn cầu không chỉ hiện nay mà còn trong thời gian dài nữa. Người ta khẩn thiết rung chuông báo động mối hiểm nguy của bệnh, lo lắng vì bệnh lao ngày một khó chữa, nhất là khi nó đi kèm với nhiễm HIV/AIDS (một người nhiễm cả lao và HIV thì nguy cơ phát triển thành bệnh tǎng gấp 30 lần so với người chỉ nhiễm lao, ngược lại, 30% người nhiễm HIV/AIDS chết do lao), khi tình trạng sử dụng thuốc lao không đúng tràn lan làm cho các thể lao nặng phát triển, lao kháng thuốc lan tràn khắp nơi. Ngay ở New York (Hoa Kỳ) một nghiên cứu trong vài nǎm gần đây cho thấy gần 1/3 tổng số bệnh nhân đã bị kháng với ít nhất một loại thuốc, 20% kháng với 6-7 loại thuốc và gần một nửa số người này- hầu hết HIV dương tính- chết trong vòng một tháng. Chi phí điều trị cho một bệnh nhân lao kháng thuốc ở New York lên tới 250.000 USD trong khi cho một trường hợp lao thông thường khoảng 2000 USD. Những nǎm gần đây trên thế giới, 50 triệu người đã mang trực khuẩn lao kháng từ một đến nhiều loại thuốc chống lao phổ biến nhất. Những người này hàng ngày làm lây nhiễm thêm cho không biết bao nhiêu người khác, tiêu phí không biết bao nhiêu của cải xã hội cho việc chữa trị. Bệnh lao và lao kháng thuốc đã thành một lỗ thủng lớn có thể làm cạn kiệt gần hết mọi phúc lợi xã hội. Không một gia đình, một quốc gia nào dù giàu có đến bao nhiêu có thể chịu đựng được chi phí ghê gớm đó nếu cứ để bệnh lao lan tràn, lao thành kháng thuốc, nếu không có một chương trình chống lao đúng hướng và hữu hiệu.
Chỉ riêng việc quản lý được tốt các trường hợp lao (trên thế giới tới hàng trǎm triệu, ở nước ta trên 300.000) thì các chi phí chǎm sóc sức khỏe trong tương lai cho nhiễm HIV/AIDS (trên thế giới khoảng 32 triệu, ở nước ta trên 10.000 người) đã có thể giảm đi được một nửa.
Chính vì thế nước ta, một nước hoàn cảnh kinh tế hiện còn nhiều khó khǎn, với tỷ lệ mắc lao là 1,5%, hàng nǎm có thêm 1,5 triệu dân, số mắc lao do đó không ngừng tǎng thêm, việc ngǎn chặn bệnh lao nếu không làm tốt sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình phát triển của xã hội.
Không được để bệnh lao lan tràn vô hạn độ, không được để vi khuẩn lao trở thành kháng thuốc. Một khi trực khuẩn lao đã kháng thuốc, các thuốc chống lao sẽ thành vô dụng, bệnh lao sẽ lan tràn không kiểm soát được vì cho tới nay chưa có phương cách chữa trị hữu hiệu lao kháng thuốc, cái chết chắc chắn của người bệnh lao sẽ gần như là điều có thể thấy trước, một cái chết dần mòn kèm theo sự tiêu phí lớn của cải xã hội, sức khỏe cộng đồng.
Phải chặn ngay tai họa này bằng cách đẩy mạnh chương trình phòng chống lao, không được để người có bệnh không được điều trị, đặc biệt người có trực khuẩn lao trong đờm, nguồn lây lao chủ yếu trong cộng đồng, phải kiểm soát được tốt nhất sự phát triển của dịch lao, sử dụng một cách đúng mức, thích đáng hóa trị ngắn ngày - niềm hy vọng của người mắc lao, không để trực khuẩn lao thành kháng thuốc.
Đẩy mạnh chương trình phòng chống lao là trách nhiệm của nhà nước, của cộng đồng, của ngành y tế nhưng trước hết của chuyên ngành lao.
Sử dụng đúng mức, thích đáng hoá trị ngắn ngày là trách nhiệm trước hết của chuyên ngành lao, của các thầy thuốc chống lao. Không để bệnh lao thành kháng thuốc là trách nhiệm của mọi người, của các tổ chức chống lao, của cán bộ công nhân viên, các thầy thuốc ngành lao, của gia đình người bệnh nhưng trước hết của các bệnh nhân lao. Phải tránh mọi nguy cơ:
- Nguy cơ do gia đình, do cộng đồng. Đó là nguy cơ do sự không hiểu biết đầy đủ nên có thành kiến với người mắc lao, e sợ, có thái độ xa lánh, ghét bỏ làm người bệnh dấu bệnh, dấu việc điều trị, điều trị không đầy đủ...
- Nguy cơ do thầy thuốc, do chương trình. Đó là nguy cơ do chỉ định điều trị, công thức điều trị không phù hợp, không theo dõi chặt chẽ diễn biến của quá trình điều trị, chỉ định thời gian điều trị không phù hợp, không cung cấp thuốc đầy đủ, kịp thời, thuốc đảm bảo chất lượng cho người bệnh...
- Nguy cơ do phía bệnh nhân. Đó là nguy cơ do người bệnh không hợp tác tốt với thầy thuốc trong quá trình điều trị (dấu bệnh, không cung cấp đầy đủ cho thầy thuốc diễn biến của bệnh, không theo đúng chỉ dẫn của việc dùng thuốc, việc điều trị), tự điều trị theo cảm tính, theo sự mách bảo, không có thầy thuốc chuyên khoa theo dõi, điều trị không đúng cách, không đủ liều lượng, thời gian...
Những việc nói trên khó nhưng nếu có quyết tâm cao, có biện pháp đúng vẫn có thể làm được tốt, đạt được yêu cầu của việc phòng chống bệnh lao, điều trị được tốt bệnh nhân lao, không để bệnh lao lan tràn, vi khuẩn lao thành kháng thuốc.
