Xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới - thực trạng và giải pháp

Các tham luận, ý kiến thảo luận trực tiếp tại chương trình hội thảo đã đưa ra những góc nhìn sâu sắc, đa diện, có tính khoa học về những vấn đề liên quan đến những chiều cạnh quan trọng, cốt lõi phản ánh đặc điểm người phụ nữ Việt Nam thời đại mới.

Phụ nữ dân tộc thiểu số tham gia việc nhà

PGS.TS Nguyễn Đức Chiện - Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, trong tham luận về Phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) tham gia trách nhiệm việc nhà đã gợi mở đối với những vấn đề về xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới ở nhóm đối tượng yếu thế là phụ nữ dân tộc thiểu số, nêu rõ: còn nhiều định kiến giới, rào cản văn hóa mạnh mẽ về vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong tham gia việc nhà, việc xã hội, thị trường lao động, đóng góp vào kinh tế gia đình, cộng đồng.

TS Nguyễn Đức Chiện với tham luận về phụ nữ DTTS tham gia việc nhà

Theo TS Nguyễn Đức Chiện, rào cản chỉ được dỡ bỏ khi có sự thay đổi về quan điểm đối với việc phân công, tham gia việc nhà đối với phụ nữ DTTS và chỉ khi thay đổi về quan điểm mới có thể tạo ra sự đột biến, tạo cho phụ nữ DTTS tham gia phát triển kinh tế, tạo ra sự tăng trưởng không chỉ trong kinh tế gia đình mà còn ở địa phương, vùng miền, quốc gia. Hai nhóm giải pháp kiến nghị cần tập trung là theo đuổi các mục tiêu, hành vi giới về sự chia sẻ, phân công việc nhà; Tăng cường san sẻ trách nhiệm việc nhà giữa gia đình và nhà nước, tập trung theo đuổi mục tiêu khả năng tiếp cận tới các dịch vụ xã hội để giảm tải gánh nặng việc nhà cho phụ nữ DTTS.

Trách nhiệm xã hội của nữ thanh niên

Đề cập đến vấn đề Thế kỷ XXI là thế kỷ của “trách nhiệm xã hội”, TS Nguyễn Tuấn Anh, Viện Nghiên cứu Thanh niên khẳng định, mọi trách nhiệm, trước hết phải trách nhiệm đối với cá nhân. Từ quan điểm đó, nghiên cứu đối tượng trách nhiệm của nữ thanh niên Việt Nam hiện nay trên mẫu khảo sát, TS Nguyễn Tuấn Anh đã phác họa một phần thực trạng ý thức trách nhiệm xã hội của nữ thanh niên thông qua nhiều khía cạnh như: tham gia các hoạt động chính trị xã hội, đấu tranh chống tiêu cực xã hội, giúp đỡ mọi người, tham gia các hoạt động cộng đồng…

TS Nguyễn Tuấn Anh, Viện Nghiên cứu Thanh niên

Qua đó cho thấy vẫn còn một bộ phận nữ thanh niên sống ích kỷ, chạy theo lợi ích cá nhân, không quan tâm đến lợi ích của cộng đồng, xã hội. Bên cạnh đó, có sự khác biệt rõ rệt về ý thức trách nhiệm xã hội giữa các nhóm nữ thanh niên phân theo khu vực sinh sống cũng như nghề nghiệp. Từ nghiên cứu, TS Nguyễn Tuấn Anh đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao trách nhiệm xã hội của nữ thanh niên Việt Nam hiện nay, trong đó đáng chú ý như: Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, các hoạt động giáo dục truyền thống, tinh thần, các giá trị sống đúng đắn, các hoạt động trải nghiệm xã hội vì cộng đồng; khuyến khích họ tham gia, giải quyết các vấn đề tại địa phương, đất nước…

Rào cản nào trong chăm sóc sức khỏe và tiếp cận các dịch vụ y tế hỗ trợ phụ nữ

PGS.TS.BS. Đinh Thị Phương Hòa, nguyên Phó VT Vụ Sức khỏe BMTE, Bộ Y tế

PGS.TS.BS. Đinh Thị Phương Hòa, nguyên Phó VT Vụ Sức khỏe BMTE, Bộ Y tế mang đến Hội thảo góc nhìn về bất bình đẳng trong chăm sóc sức khoẻ phụ nữ và các giải pháp tháo gỡ các rào cản trong tiếp cận với các dịch vụ y tế hỗ trợ phụ nữ. Theo đó, thiệt thòi về tiếp cận chăm sóc sức khỏe luôn là những phụ nữ nghèo, người dân tộc thiểu số, sinh sống ở những vùng núi, vùng sâu, xa (tỷ lệ phụ nữ được chăm sóc thai nghén thấp nhất là ở miền núi phía Bắc và Tây Nguyên; phụ nữ được sàng lọc ung thư cổ tử cung ở nhóm nghèo nhất thấp hơn 4 lần so với nhóm giàu nhất; tử vong mẹ ở người dân tộc cao gấp 3,4 – 7,5 lần so với người Kinh…). Chính vì vậy, để thu hẹp sự khác biệt, bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ, theo PGS.TS.BS. Đinh Thị Phương Hòa, Nhà nước cần ban hành thêm các chính sách củng cố dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, hỗ trợ phụ nữ DTTS, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn; nhân rộng một số mô hình chăm sóc sức khỏe phụ nữ hiệu quả (Cô đỡ thôn bản người DTTS, Tăng cường sự tham gia của người cha trong khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ…)

Những yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế

Trong nghiên cứu về vai trò cũng như những yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế, TS Vũ Thị Bích Ngọc đến từ Đại học Công đoàn làm rõ vài trò của phụ nữ ở 3 lĩnh vực: Văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ với sự tham gia giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; trong lĩnh vực kinh tế với vai trò kết nối các nhà sản xuất, doanh nhân, tham gia kinh tế số, giao dịch thương mại điện tử; và lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại nhấn mạnh sự đóng góp hiệu quả của phụ nữ trong đảm bảo an ninh, an toàn tại địa phương, bảo vệ chủ quyền biên giới, biểnđảo, phòng chống tội phạm, tội phạm xuyên quốc gia, tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc...

TS Vũ Thị Bích Ngọc, Đại học Công đoàn

Từ đó, nghiên cứu làm rõ những nhóm yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ trong quá trình hội nhập quốc tế là nhóm yếu tố thuộc về bản thân phụ nữ - nhân tố được coi là quan trọng nhất quyết định đến con người, lối sống của chính người phụ nữ; nhóm yếu tố gia đình – bệ phóng cho phụ nữ phát triển và nhóm yếu tố xã hội – cơ hội cho phụ nữ phát triển với khuyến nghị về sự cần nhiều hơn nữa những chính sách, chương trình thúc đẩy bình đẳng giới để phát huy tốt nhất vai trò nguồn nhân lực nữ trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

3 nhóm giải pháp để giải phóng, tạo điều kiện và hỗ trợ phụ nữ

TS Nguyễn Thị Mai Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội nêu lên quan điểm cần làm rõ những điểm khác biệt của phụ nữ thời xưa, thời vừa qua và thời nay, thời đang tới; nhận diện những yếu tố đang ảnh hưởng tới người phụ nữ Việt Nam thời nay: yếu tố gia đình, yếu tố xã hội, yếu tố trực tiếp, gián tiếp, chủ quan, khách quan. Từ đó, TS Mai Hoa quan tâm đến 3 nhóm giải pháp về cơ chế chính sách, hội thảo sẽ đóng góp gì về góc độ đề xuất chỉnh sửa, ban hành chính sách; giải pháp truyền thông thay đổi nhận thức với cách tiếp cận làm sao để giúp nhận diện được  những vấn đề đặt ra; các điều kiện đảm bảo để hỗ trợ người phụ nữ, xây dựng nguồn nhân lực nữ phát triển tốt nhất, tạo điều kiện để bảo đảm cho phụ nữ tham gia toàn diện, hiệu quả vào mọi lĩnh vực của đời sống, xây dựng người phụ nữ Việt Nam vừa truyền thống, vừa hiện đại; trách nhiệm của các cấp, các ngành từ TW tới địa phương để giải phóng, tạo điều kiện, hỗ trợ phụ nữ.

TS Nguyễn Thị Mai Hoa (thứ hai phải ảnh) tham gia hội thảo và đóng góp 3 nhóm giải pháp nhằm giải phóng, tạo điều kiện và hỗ trợ phụ nữ

Kết luận hội thảo, GS.TS Nguyễn Hữu Minh - Chủ tịch Hội Xã hội học Việt Nam khẳng định, từ 8 báo cáo, tham luận và 5 phát biểu bổ sung đến từ các đại biểu là những người có nhiều năm công tác, nghiên cứu trong việc giải quyết các vấn đề của phụ nữ tại Hội thảo có thể thấy, người phụ nữ Việt Nam thời đại mới không phải là vấn đề trừu tượng, chung chung mà cụ thể, với những nhu cầu riêng, mong muốn riêng của từng nhóm phụ nữ, từ đó cần có giải pháp riêng để tạo nên các đặc điểm riêng.

GS.TS Nguyễn Hữu Minh kết luận Hội thảo

Theo GS.TS Nguyễn Hữu Minh, Hội thảo có thể chưa giải quyết hết các vấn đề thực trạng và thách thức trong việc xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới gắn với bối cảnh kinh tế, văn hoá, xã hội quốc tế và trong nước, nhưng đã gợi mở ra nhiều góc nhìn đa dạng, sâu sắc về những chiều cạnh, cốt lõi phản ánh đặc điểm người phụ nữ Việt Nam,  góp phần mang lại những căn cứ quan trọng để các cơ quan, đơn vị nghiên cứu tiếp tục suy nghĩ, nghiên cứu, phát triển, xây dựng được tiêu chí người phụ nữ Việt Nam thời đại mới.