UN Women: 3 thông điệp nhằm xây dựng chính sách có trách nhiệm giới trong ứng phó biến đổi khí hậu và thiên tai

Bà Caroline Nyamayemombe, Quyền Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam, nhận định: Biến đổi khí hậu là mối quan tâm chung của toàn cầu. Ngày 20/5/2026, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua một nghị quyết mang tính dấu mốc, tái khẳng định nghĩa vụ pháp lý của tất cả các quốc gia, trong đó có Việt Nam, theo luật pháp quốc tế trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ thống khí hậu và thực hiện các cam kết theo Thỏa thuận Paris mà Việt Nam đã phê chuẩn ngày 3/11/2016. 

Bà Caroline Nyamayemombe cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu trên thế giới. Tần suất và cường độ thiên tai ngày càng gia tăng tiếp tục tác động không tương xứng đến phụ nữ và trẻ em gái, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, ven biển và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Hiện nay, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc giải quyết các thách thức của biến đổi khí hậu. Dù vậy, ở một mức độ nhất định, biến đổi khí hậu vẫn còn có những tác động khác nhau đối với phụ nữ và nam giới, cần có các hoạt động triển khai cụ thể và các hành động thích ứng có trách nhiệm giới ở cấp địa phương. 

Bà Nguyễn Thị Minh Hương, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (bìa phải) và bà Caroline Nyamayemombe, Quyền Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam, điều hành các phiên tham luận tại chương trình

Bà Caroline Nyamayemombe đánh giá chương trình Đối thoại chính sách "Tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong các chính sách thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý rủi ro thiên tai tại cộng đồng" có ý nghĩa đặc biệt kịp thời, đồng thời chia sẻ 3 thông điệp chính để các khách mời cùng cùng suy ngẫm nhằm góp phần củng cố hơn nữa các nội dung trong quá trình xây dựng xây dựng các chính sách có trách nhiệm giới, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước những thách thức ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu và thiên tai.

Thứ nhất là làm thế nào để tận dụng quá trình tham vấn đang diễn ra nhằm sửa đổi Luật Phòng, chống thiên tai như một cơ hội quan trọng để tăng cường các quy định có trách nhiệm giới. 

Liên quan đến nội dung này, bà Caroline Nyamayemombe đề xuất một số nội dung: Thu thập dữ liệu phân tách theo giới tính trong các đánh giá về tổn thất, thiệt hại và nhu cầu bởi nếu không có dữ liệu phân tách theo giới, những khoảng trống và bất bình đẳng có thể sẽ không được nhận diện. 

Bên cạnh đó, các nhà lãnh đạo cần chịu trách nhiệm trong việc bảo đảm phụ nữ được tham gia và giữ vai trò lãnh đạo một cách thực chất trong quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, cũng như trong các hoạt động cảnh báo sớm và phục hồi sau thiên tai. Điều này sẽ giúp bảo đảm các góc nhìn, nhu cầu và lợi ích khác nhau được xem xét đầy đủ, qua đó tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng. Bà Caroline Nyamayemombe đề xuất lồng ghép trong cả bốn trụ cột chính sách và trở thành một thành phần cốt lõi của công tác ứng phó khẩn cấp.

Nội dung thứ 2, theo bà Caroline Nyamayemombe mặc dù Quyết định số 148/QĐ-TTg đã thiết lập khung giám sát và đánh giá quốc gia về thích ứng với biến đổi khí hậu song các chỉ số về giới hiện vẫn còn rất hạn chế. Hiện nay chỉ có 2 chỉ số phản ánh sự tham gia của phụ nữ trong chuyển đổi sinh kế và đào tạo kỹ năng mềm. Vì vậy, cần có các đánh giá những tác động khác biệt đối với phụ nữ và nam giới, đồng thời theo dõi tiến bộ trong vai trò lãnh đạo và tham gia ra quyết định của phụ nữ trong thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ rủi ro thiên tai.

Thứ ba, theo bà Caroline Nyamayemombe, cần thúc đẩy nguồn lực tài chính trong nước để nhân rộng các mô hình thí điểm thành công do cộng đồng dẫn dắt, như những mô hình đã được các cấp Hội triển khai hiệu quả. Những mô hình này đã cung cấp nhiều bài học quý giá và chứng minh rằng phụ nữ là những tác nhân mạnh mẽ trong việc nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng.

Các đại biểu lắng nghe chia sẻ của bà Caroline Nyamayemombe, Quyền Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam

"Tôi hy vọng cuộc đối thoại sẽ truyền cảm hứng để chúng ta tìm ra những ý tưởng thực tiễn và chiến lược nhằm đưa các sáng kiến này tiến xa hơn. Quan trọng hơn, tôi mong rằng chúng ta sẽ cùng chung tay hỗ trợ Hội LHPN Việt Nam phát huy vai trò then chốt trong quá trình xây dựng chính sách, giám sát việc thực thi và vận động chính sách vì những hành động thích ứng với biến đổi khí hậu thực sự có trách nhiệm giới, những hành động mang tính chuyển đổi trong thích ứng và giảm nhẹ biến đổi khí hậu, đem lại lợi ích cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái. 

UN Women luôn cam kết mạnh mẽ đối với mối quan hệ hợp tác quan trọng này. Chúng tôi sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ Chính phủ Việt Nam và Hội LHPN Việt Nam thông qua chuyên môn kỹ thuật, các thông lệ quốc tế tốt nhất và các phương pháp tiếp cận dựa trên bằng chứng", Quyền Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam khẳng định.