Nữ anh hùng của dân tộc Xê Đăng
Chiến sĩ nuôi quân diệt một lúc 4 tên địch
Anh hùng Y Buông sinh năm 1945 tại làng Đăk Re, xã Đăk Na, huyện Đăk Tô (tỉnh Kon Tum). Năm 13 tuổi, Y Buông đã làm liên lạc cho cán bộ vào vùng tạm chiếm. Sau 3 năm làm giao liên Trường Sơn, chị thuộc từng ngóc ngách nơi rừng sâu núi thẳm, dẫn đường cho cán bộ đến vị trí an toàn.
Năm 1965, chị được điều về nuôi quân ở Đại đội 1, Tiểu đoàn 304 (Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Kon Tum). Đây là đơn vị chiến đấu mới được thành lập trong chiến trường, phải thường xuyên cơ động, di chuyển trong tầm pháo địch qua những vùng núi cao, suối sâu thuộc các huyện Đăk Hà, Đăk Tô, Ngọc Hồi… Y Buông luôn bám sát đơn vị. Một mình chị đào bếp, kiếm củi, nấu cơm, gùi cơm từ dưới suối vượt qua nhiều con dốc từ 3 đến 4km lên chốt phục vụ 80 người chiến đấu…
Ngoài việc nuôi quân, chị còn tham gia chiến đấu cùng với anh em trong đơn vị. Năm 1967, trong lúc anh em đi tải gạo, ở lán chỉ còn 3 thương binh, chị và 1 chiến sĩ khác do Đại đội trưởng Hòe phụ trách. Lúc đó, hơn 10 tên địch tập kích bất ngờ, Y Buông đã kịp thời giấu nồi cơm, dụng cụ cấp dưỡng và ba lô của anh em vào vị trí bí mật, sau đó cùng Đại đội trưởng Hòa chiến đấu với địch. Riêng quả lựu đạn từ tay chị ném ra đã tiêu diệt 3 tên địch. Những tên còn lại tìm đường bỏ chạy, bị Y Buông bắn đuổi theo và tiêu diệt 1 tên. Chuyện của nữ chiến sĩ nuôi quân tiêu diệt 4 tên địch đã lan tỏa khắc các đơn vị chiến trường Đăk Tô – Tân Cảnh ngày ấy, làm nức lòng quân và dân Bắc Tây Nguyên.
Trải qua những năm tháng nuôi quân ở chiến trường, trên ngực áo của chị lấp lánh những tấm huân, huy chương. Đó là Huân chương kháng chiến, Huân chương giải phóng. Đặc biệt, ngày 20/12/1973, Y Buông đã vinh dự được trao tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”. Chị cũng là người dân tộc Xê Đăng đầu tiên ở Kon Tum được tặng thưởng danh hiệu cao quý này.
Năm 1976, một niềm vinh dự nữa đến với Y Buông khi chị được bầu là đại biểu Quốc hội, đại diện cho bà con nhân dân các dân tộc tỉnh Kon Tum ra Thủ đô trình bày những mong muốn của dân làng.
Niềm vui lớn
Đầu năm 1976, Y Buông “bắt chồng”. Chồng của Y Buông là A Giấy – chiến sĩ cùng trải qua mưa bom bão đạn thời chiến tranh. A Giấy cũng là người con của dân tộc Xê Đăng được sinh ra tại làng Đăk Kạch, xã Đăk Sao, huyện Đăk Tô (huyện Tu Mơ Rông ngày nay). Gần 1 năm sau, con trai đầu lòng của họ chào đời nhưng lại mất vì bệnh sởi. Vợ chồng Y Buông rất đau lòng. Tuy vậy, 2 con người từng được tôi luyện trong chiến trường đã động viên nhau vượt lên nỗi đau. Năm 1980, Y Buông sinh con gái, đặt tên là Y Thảo. Được nuôi dưỡng trong gia đình có bề dày truyền thống cách mạng, Y Thảo đã trở thành người công dân có ích của bản làng. Hiện tại, Y Buông đang sống trong sự đùm bọc, yêu thương của con rể, con gái và 2 cháu ngoại.
Y Buông chia sẻ: “Tròn 40 năm chiến thắng Đăk Tô – Tân Cảnh, dịp này sẽ có rất nhiều đồng đội về thăm lại chiến trường xưa. Tôi vui lắm vì mình là một trong những nhân chứng lịch sử, được gặp gỡ đồng đội sau nhiều năm xa cách. Nhưng niềm vui lớn lao hơn đối với tôi là được sống trong sự đổi thay của quê hương Đăk Tô anh hùng”.
