Công chúa Huyền Trân - sứ giả của tình hoà bình và hữu nghị

31/10/2007
Trong lịch sử Việt Nam có nhiều công chúa “cành vàng lá ngọc” của nhiều triều đại, sống trong cảnh phú quý, giàu sang, ít khả năng và ít quan tâm đến chính sự quốc gia.

Nhưng người Việt Nam ngày nay vẫn không quên nhắc đến tên công chúa Huyền Trân, con gái út của Trần Nhân Tông thế kỷ XIII. Cuộc đời của công chúa “quốc sắc thiên hương” đã đi vào lịch sử và trở thành huyền thoại trong đời sống văn hóa Việt Nam.

 

Sách Đại Việt Sử ký toàn thư cho hay rằng cha nàng là Trần Nhân Tông với tư cách là Thái Thượng Hoàng đi du ngọan đến nước Chiêm Thành được chứng kiến một nền văn hiến phát triển nên có ý muốn kết giao với nước Chiêm. Ông gả Huyền Trân công chúa cho vua Chiêm Thành là Chế Mân. Vì lợi ích quốc gia nên Huyền Trân đã đồng ý. Sau khi làm dâu nước Chiêm Thành, Huyền Trân quyết tâm học tiếng Chăm, tìm hiểu phong tục tập quán, học âm luật và lập ra đội vũ nữ nhạc công làm cho hai dân tộc hiểu biết và tôn trọng nhau. Sử chép “Công chúa thông tuệ như một bậc trí giả”, Chế Mân - chồng nàng nhận xét “Đoá bạch trà kiều diễm của ta, nàng làm ta vừa ngạc nhiên, vừa xúc động”. Vua đưa Huyền Trân đi thăm kinh đô xưa của ChămPa, cho dự thiết triều. Huyền Trân khuyên Vua coi trọng người hiền tài, cải tổ tô thuế, khuyến khích nghề nông, thương…

 

Cuộc lương duyên của Huyền Trân và Chế Mân được tròn một năm thì Chế Mân qua đời. Huyền Trân trở về quê cha và xuất gia đi tu tại chùa Nộn Sơn (nay thuộc huyện Vụ Bản, Nam Hà). Trong thời gian tu hành, bà đã đi nhiều nơi giúp dân dựng làng lập ấp. Thần tích làng An Ninh (Quỳnh Phụ, Thái Bình) cho biết bà đã giúp dân lập 36 xã, thôn. Sau khi qua đời, công chúa được dân địa phương lập thành hoàng làng và thờ tại chùa Nộn Sơn.

 

Chỉ với cỗ xe hoa, công chúa Huyền Trân trở thành “sứ giả” của tình hoà bình và hữu nghị phát triển của hai quốc gia, tăng cường sự bang giao, nhân dân được sống yên bình. Công lao ấy của một công chúa thật là to lớn. Cuộc đời của nàng đẹp đẽ thanh cao và rất gần gũi với nhân dân. Nhân dân bên cạnh lòng tôn kính, biết ơn và cảm thông nỗi ưu tư sâu xa khi nàng làm dâu nơi “đất khách, quê người”. Ngoài những làng, chùa thờ nàng ở miền Bắc, ở miền Trung ven biển Thừa Thiên - Huế có một hòn đảo mang tên Huyền Trân, một ngôi miếu thờ nàng ở Quảng Trị. Không ai rõ hòn đảo, ngôi miếu mang tên nàng từ thuở nào nhưng ai cũng rõđó là biểu tượngtấm lòng ngưỡng mộ, sức sống lâu bền mà nhân dân dành cho nàng. Bởi lẽ công chúa thì nhiều nhưng công chúa như Huyền Trân thì chưa từng gặp trong lịch sử và có sức mạnh tinh thần mạnh mẽ trong dân chúng đến vậy. Nàng mãi sống với lịch sử và văn hóa Việt Nam./.

Phùng Thị Tú Anh

TÂM ĐIỂM

CÁC ĐỀ ÁN

Video