Tây Ninh: Nỗ lực phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số

Những năm qua, dưới sự chỉ đạo của TW Hội LHPN Việt Nam, Tỉnh ủy và UBND tỉnh, công tác chăm lo cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, tại một số khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, những phong tục, tập quán lạc hậu vẫn tồn tại, trong đó nổi bật là tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Thực trạng đáng quan tâm

Theo kết quả điều tra kinh tế - xã hội, 53 dân tộc thiểu số toàn quốc năm 2019, tỷ lệ tảo hôn trong cộng đồng dân tộc thiểu số ở Tây Ninh là 26,89%; tỷ lệ hôn nhân cận huyết thống là 0,1%. Những con số này phần lớn phản ánh thực tế tại các huyện biên giới - nơi điều kiện kinh tế còn khó khăn, dân trí thấp, phong tục tập quán truyền thống vẫn ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhận thức và hành vi của người dân.

Tảo hôn ở đây không chỉ do hoàn cảnh khó khăn mà còn từ những quan niệm lạc hậu như "trưởng thành phải lập gia đình", "cha mẹ đặt đâu con ngồi đó" hay "con gái không cần học cao". Trong đó, người Khmer coi trọng truyền thống cộng đồng, người Chăm chịu ảnh hưởng từ lối sống mẫu hệ và tôn giáo, người Hoa đề cao gia phong. Việc thiếu kiến thức pháp luật, sức khỏe sinh sản và kỹ năng sống khiến tình trạng tảo hôn tiếp tục âm thầm diễn ra.

Theo bà Kim Thị Minh, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh: “Trong quá trình tuyên truyền, chúng tôi gặp nhiều hoàn cảnh éo le, có trường hợp bé gái chưa đủ tuổi kết hôn nhưng đã bị gia đình chuẩn bị để cưới chồng. Khi đến vận động, thuyết phục, gia đình, người thân phản đối vì cho rằng “tụi nhỏ thương nhau thì cưới, ngăn cản là trái đạo lý”. Nhưng nhờ kiên trì bám sát cơ sở, phối hợp chặt chẽ với người có uy tín, chúng tôi đã giúp nhiều gia đình hiểu ra và dừng lại đúng lúc”.

Nhận thức rõ vai trò trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ và trẻ em gái, Hội LHPN tỉnh Tây Ninh đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, hiệu quả trong công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, dù tỉnh không nằm trong diện thụ hưởng Dự án 8 của Chương trình mục tiêu quốc gia.

Tuyên truyền sâu rộng, phù hợp đặc thù địa phương

Các cấp Hội đã phối hợp tổ chức nhiều hình thức truyền thông gần gũi, dễ tiếp nhận như: hội thảo, tọa đàm, sinh hoạt cộng đồng, phát tờ rơi, tuyên truyền lưu động… với nội dung được biên soạn sát với trình độ dân trí, ngôn ngữ, văn hóa, tín ngưỡng của từng cộng đồng dân tộc.

Năm 2023 - 2024, tỉnh Hội đã phối hợp tổ chức 20 buổi truyền thông trực tiếp tại các xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số, thu hút hơn 2.000 lượt người tham gia, phát hành 9.000 tờ rơi tuyên truyền, với tổng kinh phí hơn 180 triệu đồng. Hội cũng mời người có uy tín trong cộng đồng cùng tham gia, chia sẻ, làm gương để thuyết phục các gia đình thay đổi nhận thức. Nhờ đó, nhiều trường hợp tảo hôn đã được can thiệp kịp thời.

Bên cạnh đó, Hội phối hợp Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh tổ chức truyền thông pháp luật cho 350 phụ nữ dân tộc, cung cấp kiến thức về pháp luật hôn nhân, quyền trẻ em và sức khỏe sinh sản. Kết nối với Báo Tây Ninh, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh tổ chức 10 buổi tọa đàm, phát sóng hơn 20 phóng sự, chuyên mục truyền thông liên quan trên các nền tảng số, lan tỏa thông điệp về phòng, chống tảo hôn sâu rộng trong cộng đồng. Hướng dẫn thành lập 13 tổ truyền thông cộng đồng với 158 thành viên nòng cốt tại các địa bàn trọng điểm, các tổ này đã tổ chức 43 buổi truyền thông trực tiếp, phối hợp với các mô hình sẵn có giúp lan tỏa nhận thức, củng cố niềm tin trong cộng đồng.

Bà Keo Ônl, chi hội trưởng chi hội phụ nữ ấp Bố Lớn, người có uy tín trong cộng đồng Khmer xã Hòa Hội, huyện Châu Thành bày tỏ: “Trước đây, cha mẹ cưới vợ gả chồng cho con lúc 14-15 tuổi là bình thường, nhưng sau này nhờ Hội Phụ nữ nói rõ hậu quả, tôi cũng cùng vận động trong cộng đồng dân tộc của mình để mọi người hiểu rõ; thực hiện việc kết hôn đúng theo quy định của nhà nước”.

Hiện toàn tỉnh có 34 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó 6 người là nữ, lực lượng này được Hội lựa chọn, tập huấn để trở thành tuyên truyền viên chủ lực tại cơ sở, là cầu nối giữa Hội với người dân.

Hỗ trợ sinh kế - giảm nghèo bền vững

Nhận thức rõ mối liên hệ giữa nghèo đói và tảo hôn, Hội LHPN tỉnh đã tích cực hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, khởi nghiệp cho phụ nữ dân tộc thiểu số thông qua các chương trình: “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”, ủy thác vốn vay với Ngân hàng CSXH, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp...

Hội đã hỗ trợ vay vốn cho 51 hội viên với tổng hơn 1,3 tỷ đồng, trao vốn khởi nghiệp cho 49 chị em với số tiền 300 triệu đồng; kết nối học nghề như đan giỏ nhựa, chăn nuôi, nấu ăn… giúp chị em tăng thu nhập ổn định từ 3-5 triệu đồng/tháng. Đồng thời, tổ chức chăm sóc sức khỏe sinh sản, cấp phát thuốc miễn phí cho gần 350 chị; tặng quà dịp lễ, Tết trị giá trên 3 tỷ đồng.

Bà Sa Ki Dá (sinh năm 1978), đồng bào dân tộc Chăm Islam được Hội hỗ trợ bò sinh sản để phát triển kinh tế.

Nhờ những nỗ lực toàn diện, từ năm 2022 đến nay, trên địa bàn tỉnh không ghi nhận thêm trường hợp tảo hôn hoặc hôn nhân cận huyết thống nào trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Nhiều em gái từng đứng trước nguy cơ tảo hôn đã được giữ lại trường học, tiếp tục theo đuổi ước mơ học tập, lập thân lập nghiệp.

Để công tác phòng, chống tảo hôn đạt hiệu quả bền vững, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Kim Thị Minh cho biết: “Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường truyền thông đa dạng, sử dụng song ngữ (Việt - Khmer/Chăm/Hoa) phù hợp từng vùng, khai thác mạng xã hội, truyền hình địa phương để lan tỏa thông điệp hiệu quả hơn; tạo điều kiện đào tạo, hỗ trợ sinh kế gắn với phát triển kinh tế hộ dân tộc thiểu số; tăng cường đầu tư cho phụ nữ khởi nghiệp tại vùng sâu, vùng biên; đẩy mạnh việc xây dựng cơ chế phối hợp giữa Hội Phụ nữ và các lực lượng chức năng như công an, tư pháp, y tế, giáo dục, già làng… để phát hiện, can thiệp, ngăn chặn kịp thời các nguy cơ tảo hôn”.

Với quyết tâm cao, cách làm phù hợp thực tiễn và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Hội LHPN tỉnh Tây Ninh sẽ tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong công tác phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, góp phần xây dựng cộng đồng dân tộc thiểu số văn minh, tiến bộ và bình đẳng.