Phụ nữ khuyết tật Huế: Nghị lực vươn lên làm giàu từ mô hình kinh tế tập thể xanh

Như những cây xương rồng mạnh mẽ giữa nghịch cảnh, điềm tĩnh và kiên nhẫn - một cộng đồng phụ nữ đặc biệt ở phường Thanh Thủy đang âm thầm “dệt” nên cuộc đời rực rỡ theo cách của riêng mình.

Khát vọng vươn lên từ bàn tay

Tại con hẻm nhỏ số 11/240 đường Trưng Nữ Vương, trong căn phòng đầy khung thêu, chỉ thêu là cộng đồng phụ nữ đặc biệt của phường Thanh Thủy đang họp bàn việc thay đổi lớn về mô hình hoạt động từ hộ gia đình sang thành lập hợp tác xã.

Đây vốn là cơ sở sản xuất nhỏ của gia đình chị Nguyễn Thị Hà (35 tuổi). Chỉ với một cánh tay lành lặn nhưng chị Hà được biết đến từ những sản phẩm tinh tế gắn với nghề thêu thủ công truyền thống. Được “trời bù” món quà năng khiếu với hội họa, chị Hà đến với nghề thêu từ tiếng gọi bên trong nhưng con đường đó cũng không hề bằng phẳng bởi nghề đòi hỏi sự tỉ mỉ, tinh xảo với người có đôi tay lành lặn cũng đã “kén người”.

Thế nhưng, với một cánh tay bị teo cơ, ngón tay dị dạng chị Hà chứng minh cho mọi người thấy quyết tâm và nghị lực cùng niềm đam mê gấp đôi sẽ là động lực lớn để hiện thực hóa cho câu nói “không gì là không thể”. Chị từng bước học “xe chỉ luồn kim”, làm hỏng thì làm lại, làm chưa được hoàn hảo thì nghe góp ý… cho đến khi bán được sản phẩm thêu đôi hạc đầu tiên.

“Cảm xúc khi cầm đồng tiền tự mình làm ra lần đầu tiên nó khó tả lắm”, chị Hà rưng rưng kể lại thời gian đầu theo nghề.

Chị Hà duy trì mô hình kinh tế hộ gia đình nhỏ lẻ nhờ mọi người giới thiệu, biết đến và tự tìm tới. Giờ đây, với một “ước mơ” lớn hơn, mang sản phẩm đến với nhiều nơi hơn, chị Hà đang cùng 9 chị em khác tại địa phương chuẩn bị những bước cuối cùng để ra mắt một Hợp tác xã chuyên về thêu may thủ công và sản phẩm tái chế.

Nhớ lại những ngày đầu, các chị em biết đến chị Hà đoạt giải khuyến khích Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đã tìm đến để được học hỏi nghề. Những ngày đầu vừa thách thức cho người học cũng vừa thử thách người dạy. “Có chị khiếm khuyến ở tay, có chị khiếm khuyết ở chân, có người khiếm khuyết ở mắt, ở tai… thời gian đầu có chị còn tập xâu kim 10 ngày vẫn chưa xâu được”, xúc động chị Hà nhớ lại hành trình dẫn dắt các chị em khác.

Các chị em khác cùng theo nghề thêu may thủ công phát triển sinh kế vươn lên làm chủ khi cùng chị Hà góp vốn thành lập Hợp tác xã.

Giờ đây, tay nghề các chị đã cứng hơn, họ mạnh dạn tham gia góp vốn để cùng chị Hà thành lập hợp tác xã với số vốn điều lệ ban đầu dự kiến khoảng 100 triệu đồng. Bên cạnh sản phẩm thiết kế, hợp tác xã đặc biệt này sẽ tập trung vào các dòng sản phẩm "handmade" như quà lưu niệm, phụ kiện thời trang (móc khóa, túi xách, gương...) từ nguyên liệu tái chế lá cây, thu mua vải áo quần cũ... Không dừng lại ở việc bán lẻ, hợp tác xã định hướng trở thành một điểm đến du lịch trải nghiệm, kết nối trực tiếp với các tour tham quan làng nghề và di tích tại địa phương.

Thêu trên những tấm vải Jean cũ vừa tạo ra sản phẩm hữu ích vừa bảo vệ môi trường.

Hợp tác xã sẽ có 10 thành viên chính thức đều là những người phụ nữ tiên phong với mong muốn lan tỏa mô hình phát triển sinh kế xanh. Ban quản trị Hợp tác xã bước đầu được thống nhất gồm 3 thành viên, trong đó chị Nguyễn Thị Hà giữ vai trò Giám đốc.

Định vị thương hiệu xanh và tử tế tại Huế

Việc chuyển đổi từ sản xuất cá thể sang mô hình Hợp tác xã được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt lớn. Với tư cách pháp nhân chính thức, các chị em không chỉ có cơ hội tiếp cận tốt hơn các chính sách ưu đãi của Nhà nước mà còn tăng sức cạnh tranh, chia sẻ rủi ro và nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường.

Chị Nguyễn Thị Hà chia sẻ đầy quyết tâm: "Bước chuyển từ quy mô nhỏ lẻ sang kinh tế tập thể là chiến lược bền vững. Điều quan trọng nhất lúc này là chị em cùng đồng lòng, hợp sức để đưa thương hiệu thêu may tại phường Thanh Thủy đi xa hơn."

Trong bối cảnh ngành thời trang nhanh đang gây áp lực lớn lên môi trường, mô hình sản xuất thủ công từ vải, nguyên liệu tái chế của các chị em tại Huế mang ý nghĩa nhân văn và sinh thái sâu sắc. Việc tận dụng phế liệu dệt may để tạo ra các sản phẩm tinh xảo không chỉ giúp giảm thiểu rác thải nhựa mà còn góp phần xây dựng một hình ảnh Huế là điểm đến xanh, thân thiện trong lòng du khách.

Đứng sau sự chuyển mình mạnh mẽ này là vai trò tư vấn, hỗ trợ sát sao từ Trung tâm Nghiên cứu Quản trị Tài nguyên vùng cao (Cegorn). Hoạt động nằm trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ các sáng kiến về chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt” (PWG) được Liên minh Châu Âu (EU) tài trợ thông qua tổ chức Oxfam Việt Nam với tổng kinh phí gần 1,9 tỷ đồng.

Tại các buổi làm việc tư vấn hỗ trợ thành lập hợp tác xã, Th.S Đỗ Cao Anh, chuyên gia tư vấn của dự án trực tiếp hướng dẫn tận tình cho các thành viên về quy trình pháp lý thiết yếu như đăng ký mã số thuế, công bố thông tin và quản trị dòng vốn. Đồng thời, dự án cũng tư vấn định hướng tổ chức sản xuất, giúp các chị em chuyên nghiệp hóa khâu kết nối thị trường từ kênh truyền thống đến thương mại điện tử.

Chuyên gia dự án PWG tư vấn hỗ trợ thành lập Hợp tác xã.

Sau khi Hợp tác xã chính thức đi vào vận hành, dự án cam kết sẽ tiếp tục đồng hành trong nâng cao giá trị thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ và mở rộng liên kết đa bên nhằm đảm bảo sinh kế bền vững và lan tỏa giá trị sống tích cực cho cộng đồng phụ nữ yếu thế tại Huế.

Trong không gian nhỏ sẽ là trụ sở của hợp tác xã, những bức họa trên vải bằng chỉ thêu, những phụ kiện nhỏ xinh từ tấm áo jean cũ được “tái sinh” cuộc đời mới vẫn đang được miệt mài tạo ra từ khát vọng vươn lên của chị em khuyết tật phường Thanh Thủy.

 Chuyên gia dự án PWG hướng dẫn thảo luận để chuyển mô hình hoạt động thành lập hợp tác xã.

Theo bà Nguyễn Thị Thủy Ngân – Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Thanh Thủy: “Hội Phụ nữ phường sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ phụ nữ khuyết tật tiếp cận nguồn lực, nâng cao kỹ năng và tự tin tham gia phát triển hợp tác xã. Qua đó không chỉ tạo sinh kế bền vững mà còn lan tỏa tinh thần vượt khó, truyền cảm hứng để nhiều chị em khác mạnh dạn vươn lên, khẳng định giá trị bản thân trong cộng đồng”

Bà Thủy cho biết thêm, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường cũng là đơn vị hỗ trợ liên kết dự án, hỗ trợ liên kết tiêu thụ sản phẩm. Hiện Hội đang đề nghị địa phương hỗ trợ 1 điểm bán hàng và hoạt động tại điểm du lịch cộng đồng Cầu Ngói Thanh Toàn đồng thời đã liên hệ được 2 điểm hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm tại địa phương, hỗ trợ tìm nguồn nguyên liệu tái chế.

Vượt lên những rào cản của số phận, tại không gian nhỏ bé này, các chị em đang định nghĩa lại giá trị của chính mình: Không chỉ là người thụ hưởng, họ sẽ bắt đầu hành trình mới để thực sự trở thành những 'đại sứ' dẫn dắt xu hướng sống, sản xuất xanh và lan tỏa vẻ đẹp từ sự tử tế trong từng sản phẩm.

Nhìn sản phẩm độc đáo thêu trên lá bồ đề mỏng manh hay chiếc gương soi có điểm xuyết những bông hoa thêu xinh xắn, mỗi đường thêu như ánh sáng từ nghị lực. Việc sở hữu một sản phẩm lúc này có thể chưa xoay chuyển được nền kinh tế, nhưng chắc chắn đang tiếp thêm sức mạnh để thay đổi những số phận